Pierwsze wzmianki o Ciechanowie pochodzą z 1065 roku. Dogodne położenie i żyzne gleby spowodowały, że w VII wieku wokół grodu i ośrodka kultowego (Góra Sfarożyca) rozpoczął się proces osadniczy, który doprowadził do ukształtowania jednego z najstarszych ośrodków gospodarczo-administracyjnych Mazowsza.
Z przeszłością Ziemi ciechanowskiej związana jest historia obiektów zabytkowych zlokalizowanych na obszarze całego powiatu. Mazowieckie muzea dają okazję poznania dziejów regionu poprzez wybitne postaci Polaków, którzy stąd się wywodzą. Na mapie miejsc, zaznaczonych obecnością twórców polskiej literatury znajdujących się w powiecie ciechanowskim są:
• Opinogóra, gdzie w zabytkowym neogotyckim zameczku utworzono Muzeum Romantyzmu, z osobną ekspozycją gromadzącą pamiątki po jednym z trzech wieszczów – Zygmuncie Krasińskim;
• Gołotczyzna z Muzeum Pozytywizmu – gdzie mieszkał Aleksander Świętochowski.
W Ciechanowie skupionych jest większość obiektów zapisanych do rejestru zabytków, przy czym najbardziej znaczącym jest gotycki Zamek Książąt Mazowieckich z XIV wieku położony w również zabytkowym i zawierającym szereg zabytków zespole urbanistyczno-architektonicznym.
Muzeum Szlachty Mazowieckiej w Ciechanowie - jest muzeum wielodziałowym (działy: historii, sztuki, archeologii i etnografii), które dopiero od 1990 r. ukierunkowuje swoje zbiory z myślą o stałej ekspozycji poświęconej szlachcie mazowieckiej. Gromadzi zbiory archeologiczne, etnograficzne, archiwalne i militarne związane z historią ziemi ciechanowskiej. Od 1990 r prowadzi badania naukowe i poszerza swoje zbiory związane ze szlachtą mazowiecką. Posiada interesujący zespół portretów szlacheckich od XVIII-XX w. konwisarstwa i judaiki.
W skład Muzeum wchodzą również: Zamek Książąt Mazowieckich, Muzeum Pozytywizmu w Gołotczyźnie oraz Dworek – dom A. Bąkowskiej – właścicielki dóbr Gołotczyzna.
Zamek Książąt Mazowieckich w Ciechanowie - najwspanialsza pamiątka Ciechanowa, gotycka budowla obronna z XIV wieku, unikalna ze względu na swe położenie na terenie nizinnym. Obecnie w zamkowych basztach znajdują się ekspozycje historyczne Muzeum Szlachty Mazowieckiej. Na dziedzińcu Zamku odbywają się liczne imprezy plenerowe.
Muzeum Pozytywizmu w Gołotczyźnie - z drugiej połowy XIX pięknie usytuowana na terenie parku willa o nazwie „Krzewnia” w której żył i przez wiele lat tworzył Aleksander Świętochowski, stanowi o niezwykłej atmosferze tej miejscowości. W willi zachował się oryginalny wystrój wnętrz, jak wyposażenie gabinetu, biblioteka jadalnia. Placówka posiada również niewielką galerię malarstwa oraz pamiątki po szkołach rolniczych. Budynki inwentarskie wypełniają maszyny, pojazdy i narzędzia rolnicze z początku XX w.
Dworek Aleksandry Bąkowskiej z początku XX wieku w Gołotczyźnie gm. Sońsk - który znajduje się w niewielkiej odległości od Krzewni. Mieszkała tu dziedziczka dóbr w Gołotczyźnie, hrabianka Aleksandra Bąkowska, założycielka szkoły dla dziewcząt wiejskich.
Inne obiekty zabytkowe w Ciechanowie i okolicach:
Kościół Farny w Ciechanowie z XIV wieku Świątynia - jest przykładem tzw. gotyku mazowieckiego. Wewnątrz kościoła znajduje się renesansowy nagrobek rycerski oraz liczne tablice pamiątkowe;
Plebania kościoła farnego, zbudowana przez ks. Wiktora Radzikowskiego;
Kościół Poaugustiański w Ciechanowie - powstały w XVI wieku przy zakonie o augustianów, których sprowadził do Polski książę mazowiecki Ziemowit III Starszy;
Brama - dzwonnica, neogotycka (z drugiej poł. XIX w) o trzech arkadach ostrołukowych ze sterczynami;
Ratusz miejski w Ciechanowie - neogotycki, znajdujący się na północnej stronie rynku, wzniesiony w 1844 roku wg projektu znakomitego architekta włoskiego Henryka Marconiego. W panoramie miasta stanowi piękny architektoniczny akcent, wyróżniający się swoją lekkością i swoistym urokiem. Obecnie znajduje się tu siedziba władz miasta;
Grodzisko (X-XI w.) Farska Góra, kolebka Ciechanowa położona obok Kościoła Farnego. To tu legendarny Ciechan postawił pierwszy szałas, założył rodzinę, a potem przy pomocy licznych i dzielnych synów wzniósł drewniany gród. Pomnik legendarnego Ciechana – założyciela grodu nad Łydynią (znajduje się w parku w pobliżu grodziska);
Dzwonnica neogotycka w Ciechanowie (1889), czworoboczna oszkarpowana z kolistymi przeźroczami i szczytami sterczynowymi. Wzniesiona została na grodzisku, w miejscu poprzedniej drewnianej z XVII w Dzwonnicy;
Cukrownia ciechanowska to jeden z najstarszych obiektów przemysłowych w mieście. Zbudowana z inicjatywy Franciszka Rajkowskiego;
Budynek Powiatowej Komendy Policji – zbudowany w 2 połowie XIX w przez władze carskie. W okresie międzywojennym mieściło się tu Starostwo Powiatowe, Związek Samorządowy, Sąd Powiatowy, Powiatowa Komenda Policji Państwowej i Urząd Skarbowy. Po wojnie – powiatowe władze administracyjne, Sąd i Urząd Skarbowy;
Kamienica secesyjna Brudnickich – zbudowana w 1912 r, jedna z najładniejszych w Ciechanowie;
Zespół pałacowo – parkowy z Muzeum Romantyzmu w Opinogórze - dobrze zachowany zespół parkowo-pałacowy, z Muzeum Romantyzmu pełnym pamiątek po Zygmuncie Krasińskim i innych odzwierciedlających wydarzenia historyczne, kulturowe i atmosferę tego okresu, jest jednym z najbardziej atrakcyjnych obiektów w tym rejonie. Romantyczny park w stylu angielskim o powierzchni 21 ha, wraz ze swoim zróżnicowanym drzewostanem i wieloma stawami rybnymi stwarza znakomity mikroklimat. w 2008 roku zakończono budowę Dworu Krasinskich;
Neoklasycystyczny kościół z XIX wieku w Opinogórze;
Kościół gotycko-renesansowy w Kraszewie, gm.Ojrzeń;
Zespół pałacowo-parkowy z XVIII wieku w Luberadzu gm.Ojrzeń;
Kościół drewniany w Malużynie - wybudowany w połowie XV wieku;
Życie kulturalne miasta i powiatu skupia się wokół sieci placówek kultury, licznych towarzystw, zespołów artystycznych i indywidualnych twórców. Do obiektów świadczących usługi kultury na terenie powiatu należą:
- Centrum Kultury i Sztuki im. M. Konopnickiej w Ciechanowie;
- Gminne Ośrodki Kultury w Glinojecku, Grudusku, Opinogórze i Sońsku;
- Placówki muzealne: Muzeum Szlachty Mazowieckiej wraz z Zamkiem Książąt Mazowieckich w Ciechanowie;
- Muzeum Pozytywizmu w Gołotczyźnie, Muzeum Romantyzmu w Opinogórze.
Szczególna rola w życiu kulturalnym i społecznym miasta przypada Muzeum Szlachty Mazowieckiej - instytucji, która poza swą podstawową działalnością prowadzi bardzo szeroką działalność kulturalną i oświatową.
Na trwałe w krajobraz miasta i powiatu wpisały się działające przy domach i ośrodkach kultury zespoły artystyczne: Ludowy Zespół Artystyczny “Ciechanów”, Zespół Muzyki Dawnej, Miejska Orkiestra Dęta OSP. Organizowane są imprezy o zasięgu międzynarodowym i ogólnopolskim jak: Międzynarodowe Spotkania Folklorystyczne “Kupalnocka”, Ogólnopolski Konkurs Recytatorski. Do ważniejszych imprez regionalnych promujących ruch artystyczny i twórczość plastyczną należą: koncert noworoczny „Gala”, Ciechanowska Jesień Poezji, Konkurs Recytatorski Poezji Romantycznej.
MP/17.12.2008
;)
;)
